Totalitaryzm faszystowski typu hitlerowskiego

Dla Maritaina likwidacja prywatnej własności środków produkcji i przyjęcie za podstawę życia społecznego struktury gospodarczej, opartej o społeczną własność tych środków, jest „zaprzeczeniem osobowości ludzkiej”. Teza ta jest krytykowana przez część lewicowych intelektualistów katolickich, którzy wskazują, że własność prywatna jest jednym ze źródeł wyobcowania się człowieka, a w konsekwencji jego depersonalizacji, i że gwarancji rozwoju życia osobowego trzeba poszukiwać nie w ramach ustroju prywatnej własności, lecz w różnych formach demokracji produkcyjnej, ustanowionej w ustroju opartym o własność społeczną. Niektórzy z nich sądzą, że socjalizm stanowi jeden z warunków rozkwitu wartości osobowych w życiu społeczeństwa.

Totalitaryzm faszystowski typu hitlerowskiego czy typu włoskiego, który polegał na praktycznym urzeczywistnianiu zasady, że osoba ludzka istnieje dla państwa, jest dla Maritaina ustrojem nieludzkim. Podporządkowanie „jednostki” społeczeństwu kapitalistycznemu nie jest więc w personalizmie Maritaina afirmacją wszelkiego status quo.

Personalizm ten jest wszakże nader słabym instrumentem walki z totalitarnymi tendencjami w społeczeństwie kapitalistycznym, bo broniąc „osoby” przed nadmiernymi roszczeniami społeczeństwa i przed „molochem państwa”, lekceważy potrzebą obrony „jednostki”. Tę słabość personalizmu dostrzegają również niektórzy teoretycy katoliccy. Jeden z nich (Janssens) twierdzi nawet, że głosząc zasadę bezwzględnego podporządkowania „jednostki” społeczeństwu, personalizm Maritaina nadaje się np. do usprawiedliwienia przymusowych sterylizacji praktykowanych przez hitlerowców.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>