Teoria równowagi systemu społecznego

Teoria równowagi systemu społecznego, rozwinięta we wspomnianych Working Papers, rozczarowuje: „prawa ogólne” równowagi, sformułowane jako „ostatnie słowo” teorii przez Parsonsa, Balesa i Shilsa, do złudzenia przypominają dawno, wydawałoby sią, zarzucone, prymitywne próby konstruowania teorii socjologicznej przy pomocy mechani- stycznych analogii i skojarzeń z dziedziny fizyki elementarnej. Oto parę próbek b

„Zasada inercji. Proces działania trwa bez zmiany skali lub kierunku, jeśli nie przeszkodzi mu opozycyjna siła motywacyjna”. „Zasada działania i przeciwdziałania. Jeśli w jakimś systemie działania następuje zmiana kierunku procesu, jest ona równoważona przez zmianę uzupełniającą, równą jej pod względem siły motywacyjnej i przeciwstawnej pod względem kierunku” (zauważmy, że z zestawienia tych dwu zasad wynika niezbicie, iż wszelka zmiana w systemie może przyjść tylko z zewnątrz systemu: oto skutki prymitywnych analogii z Newtonowską mechaniką ciał twardych, traktującą – w jej wypadku z sensem – „ciała”, będące przedmiotem jej dociekań, jako bryły trwałe, niezmienne i nieprzenikliwe, wprawiane w ruch bądź zatrzymywane wyłącznie pod działaniem sił aplikowanych z zewnątrz: przeniesione konsekwentnie na system społeczny to założenie mechaniki musi w końcu prowadzić do traktowania wszelkich zmian „dysfunkcjonalnych” w systemie jako zwyrodnień o „pozasystemowych” źródłach lub nawet jako wpływów „obcej agentury”). „Zasada wysiłku. Każda zmiana w skali procesu działania jest wprost proporcjonalna do wielkości siły motywacyjnej dodanej lub wycofanej”. (Tu, dla odmiany, zwróćmy uwagę na niesprawdzalność empiryczną tego „prawa”, wynikającą z jego metodologicznie tautologicznego charakteru. Sprawdzić empirycznie można tylko twierdzenia o zależności między takimi obiektami, które mogą być zdefiniowane niezależnie od siebie i mierzone niezależnymi metodami: tymczasem wielkości „siły motywacyjnej” nie można dochodzić inaczej, jak za pośrednictwem właśnie „wielkości zmiany”, która – jak wynika z przytoczonej zasady – jest jej skutkiem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>