System teoretyczny Parsonsa

System teoretyczny Parsonsa jest w pewnym sensie współczesnym wydaniem teorii organicy- stycznych. Łączą go z nimi co najmniej dwa elementy: (1) uznanie prymatu całości nad częściami w rozpatrywaniu zależności między wszelkimi działaniami społecznymi, (2) rozpatrywanie wszelkich faktów społecznych w kategoriach roli pełnionej przez nie wobec całości systemu.

Jeśli organicyści Spencerowskiego typu odwoływali się do analogii biologicznych dla przedstawienia historycznego rozwoju konkretnego społeczeństwa, Parsons jest programowym przeciwnikiem historyzmu i dąży do skonstruowania modelu systemu w ogóle, nie limitowanego wyznacznikami czasowo-przestrzennymi: modelu, odnoszącego się przy tym do każdego systemu, a nie tylko do społeczeństwa traktowanego jako całość, jak to było u organicystów (zwraca na to uwagę Don Martindale J).

Elementem integrującym różnorodne pod względem pochodzenia elementy w systemie teoretycznym Parsonsa były najbardziej współczesne tendencje rozwojowe socjologii amerykańskiej. Twierdzenia dawnych teorii socjologicznych organizowały się z reguły wokół problemu zmiany społecznej i rozwoju: po tym nastąpił (w latach dwudziestych i trzydziestych) odwrót od zainteresowań teoretycznych, skorelowany ze spóźnioną na gruncie socjologii recepcją metodologiczną wczesno- liberalnej atomistycznej i psychologicznej wizji społeczeństwa. Nawrót do zainteresowań teoretycznych stworzył zapotrzebowanie na nowy typ teorii, nie nawiązujący do typów dawnych, lecz ogniskujący dorobek „bezteoretycznej” fazy rozwoju socjologii amerykańskiej wokół problemu społecznej statyki: reakcja przeciw wczesnolibe- ralnemu indywidualizmowi w ideologii społecznej rzutowała też z pewnością na „holistyczne” poszukiwania i ciągoty ku „prymatowi systemu nad osobowością” w sferze teorii socjologicznej. W tym sensie teoria Parsonsa – przy wszystkich swych niewątpliwych genetycznych powiązaniach – jest tworem oryginalnym i nowym, jak nowe są warunki, które ją ukształtowały.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>