Rozumowanie Lenina w materializmie cz. III

Pomijając tu problem właściwej na gruncie materializmu dialektycznego definicji materii, która, jak sądzę, nie może się ograniczać do gnozeologicz- nej tylko charakterystyki!, widzimy wyraźnie, że po to, aby odpowiedzieć na pytanie, co to jest, według Lenina, materializm filozoficzny, co to znaczy, jego zdaniem, być materialistą w filozofii nie wystarczy szukać w jego tekście zdań o postaci definicji materii. By uzyskać odpowiedź na te pytania, konieczne jest podjęcie próby dostrzeżenia w Materializmie a Empiriokrytycyzmie rozmaitych wątków myślowych w nim zawartych, konieczne jest wyjście poza uproszczoną analizę tego dzieła.

Można oczywiście pytać o to, jakie były przyczyny zajęcia przez Lenina w Materializmie a Empiriokrytycyzmie takiego stanowiska, to znaczy uwzględniania w zdaniach wyjaśniających treść pojęcia materii wyłącznie tego, co dotyczy relacji materii do podmiotu poznającego z pominięciem wszystkich innych właściwości, jakie materializm dialektyczny uważa za jej atrybuty.

Wysunąć się tu dadzą hipotezy rozmaite, przy czym brak jest podstaw, by traktować którąkolwiek z nich jako hipotezę najbardziej prawdopodobną. Można więc, na przykład, twierdzić, że taką właśnie postawę narzucała Leninowi z jednej strony polemika z przeciwnikiem filozoficznym, który sam programowo obraca się tylko w sferze gnozeo- logii, a z drugiej dążenie autora do tego, by materializm dialektyczny nie był pomawiany o uznawanie bankrutujących w świetle nowych odkryć przyrodniczych ograniczonych poglądów materializmu mechanistycznego. Styl zaś wywodów Lenina, mających na celu przede wszystkim polemikę z przeciwnikiem, a nie systematyczny wykład filozofii materialistycznej, polegał raczej na udobitnianiu tego, co w danej dyskusji najważniejsze, niż na dążeniu do osiągnięcia maksymalnie precyzyjnych sformułowań. Pisząc Materializm a Empiriokrytycyzm Leninowi na pewno nie przychodziło do głowy, że praca ta w przyszłości, w oczach niektórych autorów, stać się może skończonym „kodeksem” materializmu dialektycznego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>