Podejmowanie problematyki ontologicznej

Podejmowanie problematyki ontologicznej jest wielce typowe zarówno dla Anty-Diihringa, jak dla Dialektyki Przyrody Engelsa, która zresztą jako zbiór materiałów do zamierzonego dopiero dzieła z reguły zawiera rozważania wielce fragmentaryczne. Nie jest bynajmniej rzeczą przypadku, że zwolennicy poglądu, wedle którego „marksistowski przełom” w filozofii polegać miał, między innymi, na ograniczeniu przedmiotu filozofii do teorii poznania, odwołują się o wiele chętniej do Materializmu a Empiriokrytycyzmu Lenina, a ściślej do niektórych wątków myślowych tej pracy i niektórych sformułowań w niej zawartych, niż do prac Engelsa, z którymi Lenin, na tyle, na ile mógł je znać, deklarował niedwuznacznie i przy wielu okazjach swą solidarność.

Otóż wydaje się, że u podłoża sporu: czy wedle materialisty dialektycznego filozofia jest wyłącznie teorią poznania oraz czy Lenin rzeczywiście traktował filozofię jako tylko teorię poznania – na co wskazują, jak mówiliśmy, niektóre jego sformułowania – kryje się pewne nieporozumienie.

Warto jest odróżnić pytanie: co jest bezpośrednim materiałem badania filozof a, od innej kwestii, a mianowicie, co jest przedmiotem, o którym filozof wypowiada swe twierdzenia?

W obecnym stadium zróżnicowania i specjalizacji nauki filozof nie jest badaczem eksperymentalnym, a nawet nie obcuje zazwyczaj z badaczem eksperymentalnym inaczej, jak przez pośrednika czy też nawet wielu pośredników. Materiałem fizyka doświadczalnego jest próbka substancji, którą bada, na którą oddziałuje swymi przyrządami. Materiałem roboczym fizyka-teoretyka są opisy doświadczeń. Materiałem filozofa zastanawiającego się nad naturą wszechświata są teorie naukowe, formułowane przez teoretyków różnych specjalności, przede wszystkim zaś przez fizyków. Może on te teorie porównywać, poddawać analizie, oceniać – podobnie jak fizyk-teoretyk czyni to z opisami doświadczeń. Filozof patrzy tedy na świat poprzez rezultaty poznania naukowego, oczywiście jeśli, jak materialista dialektyczny, stanął na gruncie jedności drogi poznania, na stanowisku filozofii naukowej. Ze skuteczności praktycznej poznania, z tego, co uważa za najistotniejsze rysy rozwoju poznania naukowego, filozofia naukowa wysnuwa wnioski o podstawowych cechach przedmiotu poznania, zakładając odpowiednią korespondencję. I tak, na przykład, z faktu dowiedzionej przez rozwój nauki możliwości ujmowania zjawisk w kategoriach prawidłowości – filozof wyciąga wniosek o obiektywnej prawidłowości bytu: na podstawie analizy formy praw formułowanych przez teorie naukowe dociekać usiłuje charakteru prawidłowości, jakim podlega obiektywny byt: z obserwowanej tendencji rozwojowej nauk do odkrywania wzajemnej więzi i uwarunkowań pomiędzy dziedzinami zjawisk, które dawniej zdawały się nie pozostawać w żadnym związku prawidłowym – wysnuwa z kolei wnioski, które wykłada jako swoją konkretyzację tezy o ,,wszechzwiązku . zjawisk” czy też o „powiązaniu form ruchu materii”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>