NATORP – FILOZOF KONSEKWENCJI

Paul Natorp urodził się 24 stycznia 1854 r. w Dusseldorfie, studiował w Bonn filologią u Hermanna Usenera i w Strasburgu filozofią u pozytywisty Ernsta Laasa. O ruchu neokantowskim zapoczątkowanym w Marburgu przez Friedricha Alberta Lange i Hermanna Cohena posłyszał jeszcze w czasie studiów, w momencie gdy przeżywał coś w rodzaju duchowego kryzysu, gdyż płytkie nauki głoszone z ówczesnych niemieckich katedr nie mogły zadośćuczynić jego filozoficznym aspiracjom. Kantyzm marburski stał się dlań wielkim przeżyciem: odtąd losy jego były przesądzone. Z całą energią zabrał się do pracy, poddał się surowym rygorom seminarium Laasa. Niechętny stosunek tego ostatniego do Platona, który to filozof spośród starożytnych najmocniej pociągał ku sobie umysł młodego studenta, i krańcowo odmienny sposób myślenia w odniesieniu do tego, jaki panował w pismach powstałych w środowisku marburskim, pozwolił Natorpowi przez konfrontację jego nowych idei z doktryną głoszoną na seminarium i wykładach Laasa tym bardziej umocnić się w powziętych postanowieniach. Wkrótce Natorp udaje się do Marburga, gdzie habilituje się u Hermanna Cohena w r. 1881. Odtąd dzieje jego są ściśle związane z tym filozoficznym środowiskiem. W r. 1885 zostaje mianowany profesorem nadzwyczajnym, w r. 1892 profesorem zwyczajnym. Staje się obok Hermanna Cohena przywódcą szkoły mar- burskiej, która budzi w świecie filozoficznym coraz szerszy rozgłos, rozciągając swój wpływ i poza granice Niemiec. Zainteresowania jego były niezmiernie szerokie: podjął badania z zakresu historii filozofii, poświęcone poprzednikom krytycyzmu i uzupełnione studiami nad wielkimi twórcami nowożytnych nauk przyrodniczych, podjął nową, budzącą różne sprzeciwy interpretację Platona, odczytując w niej sposób myślenia właściwy naukom przyrodniczym h Prace logiczne, matematyczne, etyczne Natorpa powiązane były ze zorientowaną społecznie pedagogiką. Jego oryginalna koncepcja z zakresu psychologii zapoczątkowuje coraz wyraźniejsze emancypowanie się filozofa spod wpływu Cohena. Wreszcie pod koniec życia Natorp przedstawia zarys wszechstronnego systemu, który sura nowością zaniepokoił filozofów ze środowiska marburskiego, wietrzących w nim – chyba niesłusznie – powrót do myślenia „dogmatycznego”. Natorp żywo reagował na wydarzenia współczesne zarówno z zakresu kultury, jak polityki, i próbował powiązać naukę marburską ze współczesnym życiem. W poglądach politycznych zbliżał się do

J Wł. Tatarkiewicz: Spór o Platona, s. 346. „Przegl. Filozof.” 1911. pewnego typu socjalizmu, który był zresztą konsekwencją jego filozofii. Umarł 17 sierpnia 1924 r. Do najważniejszych prac Natorpa należą: „Sozialpädagogik” 1899: „Platos Ideenlehre” 1903: „Grundlagen der exakten Wissenschaft” 1910: „Philosophie, ihr Problem und ihre Probleme” 1911: „Vorlesungen über praktische Philosophie” 1925.

Wryciu potocznym, a także w nauce, rzadko tylko zastanawiamy sią nad naszym poznaniem. Jesteśmy niejako praktykami poznania. Poznajemy, tzn. uobecniamy sobie coś, rozumiemy, wyciągamy wnioski. Dopiero gdy natkniemy się w owym żywiołowym poznawaniu na trudności, spostrzeżemy sprzeczności – dopiero wtedy pojawia się refleksja, która może się przerodzić w analizę naszych rozumowań, w poszukiwanie w nich błędu. Zdziwienie, jak utrzymywał Platon, jest początkiem filozofowania. Właśnie ów niepokój intelektualny, zrodzony z zauważonych trudności, może stać się przyczyną odrzucenia naiwnych przekonań i pogłębienia naszego spojrzenia na rzeczywistość.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>