MOHMERA TRAGICZNY OPTYMIZM CZ. II

Wszelka próba wtłoczenia mounierowskiego personalizmu w sztywne ramy systematycznego wykładu grozi zniszczeniem tego, co stanowi istotną cechę dzieła Mouniera. W intencji swego twórcy personalizm ten nie miał być doktryną, nie został objawiony światu jako zamknięty system myśli. Mou- nier przeciwstawiał go wszelkiemu „aparatowi myśli i działania funkcjonującemu w roli automatycznego dystrybutora rozwiązań i nakazów”. Personalizm był dla Mouniera nie gotową odpowiedzią na pytania, lecz poszukiwaniem odpowiedzi. Poszukiwaniem zakładającym ryzyko błędu i gotowość porzucenia osiągniętych już rozwiązań dla innych, bardziej adekwatnych.

Mounier traktował personalizm jako filozofię. Ale jego personalizm nie stanowi filozofii w sensie tradycyjnie akademickim, to znaczy w sensie nauki o bycie i poznaniu. Jest filozofią w znaczeniu pewnej perspektywy i metody rozwiązywania problemów ludzkich i żądania realizacji określonych wartości.

Punktem centralnym tej perspektywy i metody jest „osoba”. Świat społeczny, a nawet kosmos traktowany jest przez personalizm jako funkcja życia osobowego. Wartości osobowe zajmują naczelne miejsce w personalistycznej hierarchii wartości. Ale pojęcie osoby jest niewyrażalne. Wymyka się wszelkim próbom definicji. „W świecie idei jasnych nie ma miejsca dla osoby” – powiada Mounier. Dlatego personalizm mounierowski nie poddaje się poznaniu, wedle reguł kartezjańskiego racjonalizmu. Nie można go „zrozumieć”. Jego pojęcia są raczej „tonami” niż abstrakcyjnym wyrażeniem określonych treści, a jego wewnętrzna lo- gika jest raczej „melodią” niż strukturą logicznych związków między poszczególnymi twierdzeniami. Prezentacja personalizmu Mouniera przy pomocy racjonalnych kategorii może być co najwyżej opisem niektórych wątków tej melodii: nie jest nigdy jej wiernym odtworzeniem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>