Materializm a Empiriokrytycyzm

Jak by prawdopodobna nie wydawała się powyższa hipoteza, to nie jest również bynajmniej wykluczone, że przynajmniej w okresie pisania Materializmu a Empiriokrytycyzmu postawa Lenina w tej kwestii różniła się pod pewnymi względami, na przykład, od poglądów autora Anty-Diihringa i Dialektyki Przyrody {tej ostatniej pracy Lenin znać nie mógł), uważającego za treść pojęcia materii cały zespół wspólnych cech wszystkich „fizycznie istniejących obiektów” (porównaj: F. Engels: Dia- lektyka Przyrody. Warszawa 1956, s. 225, 246, 267 i inne).

Otóż, niezależnie od tego, jak kto by chciał tłumaczyć sobie wskazane wyżej cechy tekstu Lenina i niezależnie od tego, jak kto uważa za słuszne kontynuować leninowskie inspiracje filozoficzne – a niewątpliwie rozmaite kontynuacje i nawiązania są tu możliwe – niezależnie od tego wszystkiego powiedzieć można z całą pewnością, że w gnozeo- logicznie zorientowanym wykładzie Materializmu a Empiriokrytycyzmu raz po raz dochodzi do głosu, wdziera się, znajduje swój wyraz materialistyczna ontologia. Jest tak, mimo że Lenin niejednokrotnie wyraża się w ten sposób, jak gdyby całą w ogóle problematykę filozoficzną utożsamiał z gnozeolo- giczną.

Łatwo się o tym przekonać, jeśli analizując tekst Lenina pytać nie o to, czym jest materia, lecz o to właśnie, co to znaczy być materialistą? Do jakich ogólnych założeń filozofii materialistycznej musi się nawiązywać, aby, jak materializm dialektyczny, pozostawać w jej obrębie?

Analizując tekst leninowski z tego punktu widzenia, można wskazać, że warunkiem bycia materialistą jest dla Lenina przypisywanie obiektywnemu bytowi takich cech, jak na przykład przestrzenno- czasowość, prawidłowość, zmienność, determinizm. (Patrz: H. Eilstein, Leninowskie pojęcie materii a idealizm fizyczny. „Myśl Filozoficzna”, 1953,4).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>