Ludwik Feuerbach

Również w Ludwiku Feuerbachu czytamy o „ogólnych prawach ruchu, zarówno świata zewnętrznego jak i myślenia ludzkiego – dwóch szeregach praw, które jakkolwiek identyczne w swej istocie, o tyle są odmienne w swym wyrazie, że głowa ludzka może stosować je świadomie, podczas gdy w przyrodzie – a dotychczas przeważnie również i w historii ludzkiej – torują one sobie drogę w sposób nieświadomy, w postaci konieczności zewnętrznej, pośród nieskończonego szeregu pozornych przypadków” (38). I Engels oskarża dawną filozofię przyrody, że zastępowała „nieznane jeszcze związki rzeczywiste” (między zjawiskami przyrody) „idealnymi, fantastycznymi” (42). Uznanie obiektywnej prawidłowości, przyczynowości, konieczności w przyrodzie jest u Engelsa zupełnie oczywiste, jednocześnie zaś podkreśla on względny charakter naszego, tzn. ludzkiego, przybliżonego odbicia tej prawidłowości w tych lub innych pojęciach.

Przechodząc do J. Dietzgena musimy przede wszystkim zwrócić uwagę na jedno z niezliczonych wypaczeń, dokonanych przez naszych machistów. Jeden z autorów Szkiców «z dziedziny» filozofii marksizmu, p. Helfond, oświadcza: „Podstawowe punkty światopoglądu Dietzgena dadzą się zreasumować w twierdzeniach następujących: … 9) zależność przyczynowa, którą przypisujemy rzeczom, nie jest w rzeczywistości zawarta w samych rzeczach” (248). Jest to kompletna bzdura. P. Helfond, którego własne poglądy stanowią istną sałatkę z materializmu i agnostycyzmu, sfałszował niemiłosiernie J. Dietzgena. Rzecz oczywista, że u J. Dietzgena znaleźć można niemało gmatwaniny, nieścisłości, pomyłek radujących serca machistów, a każdego materialistę zmuszających do stwierdzenia, że J. Dietzgen jest filozofem niezupełnie konsekwentnym. Do przypisania jednak materialiście J. Dietzgenowi jawnej negacji materiali- stycznego poglądu na przyczynowość zdolni są jedynie Helfondowie, jedynie machiści rosyjscy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>