LIKWIDACJA DUALIZMU MYŚLI I BYTU CZ. III

Jeśli nic o niej nie wiemy, to jest ona dla nas tylko niejako matematycznym x-em, niewiadomą. Nie można nawet o niej orzec, że jest. Miałaby to właściwie być jedynie projekcja poznania, rzutowanie naprzód, skorelowany z podmiotem poznania jego przedmiot, który tylko w tej relacji ma sens: który wskazuje poznaniu kierunek. Zadaniem bowiem poznania jest określenie wszystkiego w stosunku do wszystkiego. Zadanie to jednak może być rozwiązane tylko w nieskończonym procesie, dlatego Natorp mówi o obiektywizacji, a nie o osiągnięciu obiektu. Poznanie bowiem przez coraz ściślejsze określanie wszystkiego w stosunku do wszystkiego staje się coraz bardziej obiektywne, ale – wg Natorpa – pełnej obiektywności nie osiąga nigdy. Zatem poznanie odbywa się właściwie między dwoma biegunami: absolutnym podmiotem i absolutnym przedmiotem – owym x-em, który poznaniu wyznacza cel. Rzeczywistość, o jakiej myślimy i jaką przedstawiają nauki, to pewien system, mniej lub bardziej spójna konstrukcja myślowa, zawsze posiadająca luki i wymagająca uzupełnień. Ten sam system skierowany ku subiektowi, pojęty jako poznanie, rozpatrywany pod kątem centralnej całości, staje się subiektywną koncepcją, pewnym ujęciem świata.

Owa subiektywna koncepcja jest zawsze nieco spóźniona w stosunku do postępującego naprzód poznania, ponieważ choć samo się ono jeszcze nie posunęło, ale rzuciło już przed siebie ogólne plany, projekcje, niejako oświetliło reflektorem teren, który ma dopiero zdobyć, rozszerzyło swe horyzonty i owe horyzonty, projekcje wydają się być obiektywną rzeczywistością w stosunku do poznania, które im samo jeszcze nie sprostało i jest dlatego tylko subiektywne. Zatem subiektywność jest ponadto względna, gdyż z czasem owe wypełnione już projekcje staną się także subiektywne wobec dalej rozszerzających się poznawczych horyzontów. Zatem mamy tu do czynienia z tą samą treścią, która w zależności od punktu widzenia jest bądź subiektywną myślą, bądź też obiektywnym bytem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>