GENEALOGIA PERSONALIZMU

Korzenie personalizmu sięgają – zdaniem Mouniera – starożytnej Grecji. Wprawdzie to, co jednostkowe, indywidualne, było dla Greków jakby plamą na naturze i ludzkiej świadomości, to jednak cenili oni ludzką godność. Sokratesowska zasada: „poznaj samego siebie” była wyrazem pierwszej rewolucji personalistycznej.

Ale dopiero chrześcijaństwo przyniosło z sobą pojęcie osoby, które wywiera do dziś decydujący wpływ na losy personalizmu. Podczas gdy dla Greka wielość była niedopuszczalnym dla ducha złem, chrześcijaństwo przeobraziło ją w absolut, uznając stworzenie ex nihilo każdej z osób i jej odwieczne, indywidualne przeznaczenie.

Osoba ludzka nie jest – według chrześcijaństwa – skrzyżowaniem szeregu różnorodnych par- tycypacjii w ogólnych rzeczywistościach (w materii, ideach etc.), lecz niepodzielną całością, która ma swe korzenie w absolutnym bycie. Nie jest podporządkowana abstrakcyjnemu losowi, niebu idei czy bezosobowej myśli, nieczułej na indywidualne przeznaczenie, lecz rządzi nią Bóg osobowy, który zapewnia jej wolność i proponuje indywidualne uczestnictwo w boskości. Wreszcie, nie jest odcięta od świata i innych osób: wcielenie Chrystusa stanowi potwierdzenie jedności ziemi i nieba, ciała i ducha, afirmację wspólnoty gatunkowej ludzi.

W okresie swych narodzin ta chrześcijańska wizja człowieka była – zdaniem Mouniera — zbyt nowa, zbyt rewolucyjna, by mogła odnieść natychmiastowy sukces. W okresie średniowiecza stawiała

– 96 jej opór antyczna tradycja. Czasy nowożytne przyniosły nie tylko głęboką egzystencjalną analizę ludzkiego bytu, ale również racjonalistyczną i indywidualistyczną, sprzeczną z duchem chrześcijaństwa antropologię.

Wiek dziewiętnasty miał – zdaniem Mounie- ra – decydujące znaczenie dla losów personalizmu. Był to wiek nowej rewolucji sokratycznej, zwróconej przeciwko wszelkim siłom depersonalizacji człowieka. Autorami tej rewolucji byli przede wszystkim dwaj ludzie: Kierkegaard i Marks. Pierwszy przypomniał człowiekowi o jego subiektywności i wolności. Drugi obnażył mistyfikacje i alienacje związane ze strukturami społecznymi i wykazał, że los człowieka zależy nie tylko od jego serca, ale także od jego rąk.

Chrześcijański personalizm XX wieku nie może przejść obojętnie obok tych narzędzi filozoficznej analizy ludzkich problemów, które stworzone zostały poza kościelną ortodoksją, a nawet poza chrześcijaństwem. W wersji mounierowskiej personalizm chrześcijański jest otwarty dla różnych metod i technik filozoficznych. Mounier podjął niełatwe na gruncie chrześcijaństwa zadanie, jeśli nie chrystianizacji, to w każdym razie częściowej adaptacji niektórych założeń fenomenologicznej, egzy- stencjalistycznej, a nawet marksistowskiej metody analizy ludzkiego bytu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>