Fragmenty dzieł Lenina

Fakt natomiast, Że tekst Materializm a Empiriokrytycyzm nie jest czymś spetryfikowanym, lecz stanowić może podstawę dla rozmaitych, acz wychodzących z pewnych wspólnie uznawanych twierdzeń fundamentalnych, interpretacji – fakt ten jest świadectwem, że podjęte w tej pracy przez Lenina problemy były żywotne i doniosłe i pozostają nadal jak najbardziej aktualne.

Poniższe fragmenty z dziel Lenina, wybrane z dwóch jego podstawowych prac filozoficznych „Materializm a Empiriokrytycyzm” („Dzieła” t. 14, Książka i Wiedza 1949) i „Zeszyty Filozoficzne” (Książka i Wiedza 1956), nie wyczerpują, oczywiście, bogactwa spuścizny leninowskiej w zakresie filozofii, ale ilustrują stanowisko Lenina w kwestii materializmu i dialektyki.

We fragmencie z § 1 rozdz. III „Materializmu a Empiriokrytycyzmu” (który został napisany w 1909 r.) „Co to jest materia? Co to jest doświadczenie?” zawarta jest zarówno pozycja Lenina w kwestii możliwości i sposobu definiowania pojęcia materii, jak i jego polemika z rozmaitymi odmianami po- zytywiżmu w tej dziedzinie.

We fragmencie z § 3 tegoż rozdziału („O przyczy- nowości i konieczności w przyrodzie”) Lenin zespala problematykę gnozeologiczną z ontologiczną. Rozpatrując kwestię konieczności i przypadku, nie ogranicza się on tylko do problematyki teoriopo- znawczej, lecz wypowiada się o pewnych cechach bytu materialnego jako takiego, niezależnie od jego relacji do podmiotu poznającego.

Fragment z rozdziału V („Czy do pomyślenia jest ruch bez materii”) przedstawia polemikę Lenina z pozytywizmem na temat tak zwanego kryzysu w przyrodoznawstwie przełomu XIX i XX wieku. Czytelnik znajdzie tu uwikłaną w polemikę obronę podstawowych tez materializmu. I znów, z gnozeo- logicznie zorientowanym wykładem zespolone są rozważania natury ontologicznej dotyczące dynamicznego charakteru wszelkiego bytu materialnego.

Wybór fragmentów „Materializmu a Empiriokrytycyzmu” uzupełnia tekst ,,W sprawie dialek- tyki”, w którym Lenin zwięźle i szkicowo podsumowując swe studia nad filozofią, zwłaszcza nad Heglem z lat 1914-1916, przedstawia swoje rozumienie metody dialektycznej, materializmu dialektycznego i jego stosunku do filozofii idealistycznej. Tekst Lenina, nie pisany z zamiarem publikacji, a wydrukowany pośmiertnie, zawiera cały program analizy dialektyki, jej źródeł, treści oraz funkcji w procesach poznawczych, jej rozumienia przez marksizm. Wysiłek twórczy Lenina jest tu uchwycony niejako na gorąco, w toku formułowania zarówno tez, jak i pytań, i ten właśnie wysiłek myśli jest sam przeniknięty dialektyką, na której badanie treści i sensu jest skierowany.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>