Fałszywy sposób pojmowania zdobycia wolności

Ale nie należy ukrywać, że punkt, do którego w ten sposób doszliśmy w naszych refleksjach, jest dla bytu ludzkiego punktem decydującym. Drogo się tu płaci za najmniejszy błąd. Kapitalne, zabójcze dla społeczeństwa ludzkiego i dla duszy ludzkiej błędy przemieszane są w tym kłębowisku z kapitalnymi prawdami, związanymi z życiem duszy i społeczeństwa. Powinniśmy pracować na tyle, na ile jest to w naszej mocy, nad oddzieleniem tych prawd od błędów. Istnieje fałszywe zdobycie wolności, iluzoryczne i zabójcze. Istnieje prawdziwe zdobycie wolności, które jest dla człowieka prawdą i życiem.

Aby scharakteryzować krótko jedną i drugą koncepcję, powiem, że fałszywy sposób pojmowania zdobycia wolności opiera się na filozofii, którą w języku technicznym można nazwać filozofią jednoznaczności {unwociste) i immanen- c i i. Wedle tej filozofii pojęcie niezależności nie dopuszcza ani zróżnicowania wewnętrznego, ani stopniowania: z drugiej zaś strony Bóg pojmowany jest jako czynnik fizyczny o nieograniczonym zasięgu: stąd, albo uważa się jego pojęcie za pojęcie bytu transcendentnego i neguje jego istnienie, ponieważ sądzi się – jak Proudhon – że Bóg transcendentny byłby rodzajem niebiańskiego Tyrana narzucającego przymus i przemoc wszystkiemu, co nie jest nim samym: albo też stwierdza się istnienie Boga i odmawia mu transcendencji, rozważa się wszystko na sposób Spinozy czy Hegla, jako sposoby czy fazy jego realizacji. Przy tym sposobie myślenia wolność czy autonomia istnieje jedynie wówczas, gdy nie otrzymuje od nikogo żadnej obiektywnej reguły czy miary: natomiast osoba ludzka domaga się dla siebie wolności boskiej, czyli że w ateistycznych formach myśli i kultury człowiek zajmuje miejsce Boga, którego neguje, albo też – w formach panteistycznych – pragnie urzeczywistnić w akcie identyczność swej natury z wyobrażonym przez siebie Bogiem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>