Energetyka Ostwalda

„Materiał świata jest dla niej (dla energetyki Ostwalda) obojętny, daje się z nią w zupełności pogodzić zarówno dawny materializm, jak i panpsy- chizm…” (XVII), tzn. idealizm filozoficzny. Więc też Bogdanów pozostawiwszy za sobą mętną energetykę ruszył ścieżką nie materialistyczną, lecz idealistyczną… „Kiedy energia przedstawiona zostaje jako substancja, to mamy po prostu do czynienia z dawnym materializmem minus absolutne atomy – z materializmem z poprawką, która uwzględnić ma ciągłość tego, co istnieje” (tamże). Tak jest, pozostawiwszy za sobą „dawny”, tzn. metafizyczny materializm przyrodników, skierował się Bogdanów nie ku dialektycznemu materializmowi, którego w r. 1906 nie rozumiał tak samo jak w r. 1899, lecz ku idealizmowi i fideiz- mowi – bo przeciw „metodologicznemu” pojmowaniu energii, przeciw interpretowaniu jej jako „czystego symbolu stosunków wzajemnych pomiędzy faktami doświadczenia” nie będzie wszak protestował żaden wykształcony przedstawiciel współczesnego fideizmu, żaden immanentysta, żaden „neokrytycysta” itd. Weźcie P. Carusa, którego fizjonomię dość dobrze zgłębiliśmy już wyżej – a przekonacie się, że machista ten krytykuje Ostwalda zupełnie po bogdanowowsku: „Materializm i energetyka – pisze Carus – należą do ściśle tej samej kategorii” („The Monist” vol. XVII, 1907, nr 4, p. 536). „Niewiele zaiste wyjaśnia nam materializm powiadając, że wszystko jest materią, że ciała są materią, a myśl – jedynie funkcją materii: energetyka zaś prof. Ostwalda okazuje się zgoła nie lepsza, kiedy powiada, że materia jest energią i że dusza jest tylko czynnikiem energii” (533).

Energetyka Ostwalda – to dobry przykład tego, jak szybko modna się staje „nowa” terminologia i jak szybko wychodzi na jaw, że nieco zmieniony sposób wyrażania się nie usuwa bynajmniej podstawowych kwestii filozoficznych i podstawowych kierunków filozoficznych. W terminach „energetyki” tak samo wyrazić można i materializm, i idealizm (oczywiście mniej lub bardziej konsekwentnie) jak w terminach „doświadczenia” itp. Fizyka energetyczna jest źródłem nowych idealistycznych prób stworzenia koncepcji ruchu bez materii – w związku z rozłożeniem cząstek materii uważanych dotychczas za niepodzielne oraz z odkryciem nie znanych dotychczas form ruchu materialnego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>