Davis i Moore

I tej koncepcji zarzucić można błąd tautologii, odbierający jej walor empiryczny1. Ujawnia ją właśnie empiryczna propozycja Parsonsa, Pozycje społeczne są zróżnicowane, bo ludzie różnie je cenią w świetle wartości, które wyznają – powiada Parsons: to można sprawdzić empirycznie. Jak? Badając, kto zajmuje w hierarchii społecznej najwyższe pozycje i jaką funkcję pełni – wtedy się zobaczy, jaką funkcję ludzie najbardziej cenią. Czyli to, co miało być w badaniu empirycznym dowiedzione, zostało przyjęte za przesłankę… Potwierdza się więc wyrażona poprzednio obawa, że model teoretyczny Parsonsa nie może być w bardzo istotnych fragmentach przetłumaczony na zdania empirycznie weryfikowalne.

Davis i Moore, podobnie jak Parsons, wychodzą z założenia, że stratyfikacja pełni wobec systemu funkcjonalnie niezbędną rolę: ten fakt tłumaczą tym, że istnienie i ciągłość systemu jako całości wymaga wewnętrznego podziału prac, akceptacja zaś tego podziału wymaga z kolei nierównomiernego rozdziału odpłatności za różne prace: w szczególności wymaga uprzywilejowania w odpłatności prac szczególnie ważnych społecznie. Davis i Moore nie uniknęli więc tautologii, właściwej systemowi Parsonsa.

Podobnie jak Parsons, Davis i Moore nie dopuszczają myśli o tym, że możliwe są inne motywacje, pobudzające ludzi do pełnienia prac niż wąsko pojmowana odpłatność. Melvin M. Tumin1 wskazał na to, że całkiem możliwe teoretycznie jest założenie takich np. motywacji, jak wewnętrzne zadowolenie, jakie daje praca, poczucie obowiązku społecznego, pragnienie służby dla społeczeństwa. Odrzucając ewentualność takich motywacji, Davis i Moore — konstruując generalną i wieczną teorię uwarstwienia – w istocie wznieśli do rangi absolutu pewien historycznie konkretny typ stosunków, właściwy gospodarce towarowej, a głównie systemowi kapitalistycznemu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>