CZY DO POMYŚLENIA JEST RUCH BEZ MATERII? CZ. III

Materia znikła – powiada się nam, pragnąc wyciągnąć stąd wnioski gnozeologiczne. A myśl – czy pozostała? – zapytamy z kolei. Jeśli nie, jeśli wraz ze zniknięciem materii znikła również myśl – ze zniknięciem mózgu i systemu nerwowego znikły też przedstawienia i wrażenia – to w takim razie znikło wszystko, znikło również i wasze rozumowanie – jako, bądź co bądź, pewna próbka „myśli” (lub jej niedowładu)! Jeżeli zaś tak, jeśli suponuje się, że przy zniknięciu materii myśl (przedstawienie, wrażenie itd.) nie znikła, to znaczy, że po kry jomu przeszliście na stanowisko idealizmu filozoficznego. Tak też bywa zawsze z ludźmi, którzy, powodowani „oszczędnością”, pragną stworzyć koncepcję ruchu bez materii, milczkiem bowiem, po prostu przez to, że kontynuują swoje rozumowanie, uznają oni istnienie myśli p o zniknięciu materii. To zaś oznacza, że podstawą czyni się bardzo nieskomplikowany lub bardzo skomplikowany idealizm filozoficzny: bardzo nieskomplikowany, jeżeli sprawa sprowadza się otwarcie do solipsyzmu (j a istnieję – cały świat jest tylko moim wrażeniem): bardzo skomplikowany, jeżeli nawet myśli, przedstawienia, wrażenia żywego człowieka bierze się za martwą abstrakcję: myśl niczyją, przedstawienie niczyje, wrażenie niczyje, myśl w ogóle (absolutną ideę, uniwersalną wolę itp.), wrażenie jako nieokreślony „element”, to, co „psychiczne”, a co podstawia się pod całą przyrodę fizyczną itd., itp. Wśród odmian idealizmu filozoficznego możliwe są przy tym tysiące odcieni i zawsze można stworzyć tysiąc pierwszy odcień, autorowi zaś takiego tysiąc pierwszego system iku (np. empiriomonizmu) może się jego odrębność od pozostałych wydawać rzeczą nader ważną. Z punktu widzenia materializmu różnice te są zgoła nieistotne. Istotny jest punkt wyjścia. Istotne jest to, że usiłowanie stworzenia koncepcji ruchu bez materii przemyca myśl oderwaną od materii, a to właśnie jest idealizm filozoficzny.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>