Człowiek jest bytem naturalnym

Natura – natura zewnętrzna, przedludzka, nieświadomość psychologiczna, nieuosobowione twory społeczne – nie jest złem człowieka: wcielenie nie jest upadkiem. Skoro jednak jest ona środowiskiem tego, co bezosobowe i obiektywne, stanowi nieustanną okazję dla alienacji. Nędza przytłacza nas, podobnie jak obfitość. Człowiek jest jakby osaczony pomiędzy tymi dwiema skrajnościami. Marksizm ma rację twierdząc, że kres nędzy materialnej jest kresem jednej alienacji i koniecznym etapem rozwoju ludzkości.' Ale nie jest to kres wszelkiej alienacji, nawet na poziomie natury.

Człowiek jest bytem naturalnym. Czy tylko bytem naturalnym? Czy cały jest igraszką natury? Czy też pogrążony w naturze, wyłaniając się z niej przekracza ją?

Trudno jest uchwycić to pojęcie transcendencji. Nasz duch wzbrania się przedstawić sobie rzeczywistość, która byłaby całkowicie pogrążona w innej rzeczywistości na skutek swego konkretnego istnienia, a zarazem wyższa od niej ze względu na poziom istnienia. Nie można być jednocześnie na parterze i na szóstym piętrze, mawiał Leon Brunschvig. Przy pomocy przestrzennego wyobrażenia wyszydza się doświadczenie, którego przestrzeń nie może unaocznić. Świat pełen jest ludzi wykonujących w tych samych miejscach te same gesty, ale niosących w sobie i wznoszących wokół siebie światy odległe bardziej niż konstelacje gwiezdne.

Rozpatrzmy więc naturę. Odrzućmy materiali- styczny mit Natury-bezosobowej Osoby o nieograniczonych władzach. Odrzućmy romantyczny mit troskliwej Matki, świętej, niezmiennej, której nie można odtrącić pod groźbą świętokradztwa i katastrofy: jeden i drugi mit podporządkowuje aktywnego i osobowego człowieka fikcyjnej bezosobowości. W rzeczywistości natura nie odsłania naszemu racjonalnemu poznaniu niczego poza nieskończenie skomplikowaną siatką zdeterminowań, o których nie wiemy nawet tego, czy poza systemami wprowadzanymi tam przez nas dla zapewnienia sobie panowania nad nimi, dają się one sprowadzić do logicznej jedności. Cóż nam każe redukować się do tych znaków? Redukować się na przykład, wraz z Pawłowem, do łańcucha powiązanych wzajemnie odruchów?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>