CO TO JEST MATERIA? CO TO JEST DOŚWIADCZENIE? CZ. II

Mach wyraża tę samą myśl prościej, bez ornamentów filozoficznych: „To, co nazywamy materią, jest pewnym prawidłowym związkiem elementów (wrażeń)” (Analiza wrażeń, str. 265). Machowi zdaje się, że wysuwając takie twierdzenie dokonywa „radykalnego przewrotu” w utartym światopoglądzie. W rzeczywistości zaś jest to stary, zgrzybiały idealizm subiektywny, którego nagość osłania jedynie słówko „element”.

Wreszcie angielski machista Pearson, wojujący zaciekle z materializmem, powiada: „Nie może być obecnie obiekcji naukowych przeciwko temu, byśmy w naszej klasyfikacji łączyli pewne mniej lub bardziej stałe grupy postrzeżeń zmysłowych i nazywali je materią – w ten sposób zbliżamy się bardzo do danej przez J. St. Milla definicji materii jako «stałej możliwości wrażeń» – lecz tego rodzaju definicja oddala nas całkowicie od materii pojętej jako rzecz, która się porusza”. (The Gram- mar of Science, 1900, 2nd, ed., p. 249). Nie ma tu listka figowego w postaci „elementów” i idealista otwarcie podaje rękę agnostykowi.

Jak widzi czytelnik, wszystkie te rozważania twórców empiriokrytycyzmu obracają się wyłącznie i całkowicie w obrębie odwiecznego gnozeolo- gicznego zagadnienia stosunku myślenia do bytu, wrażenia do tego, co fizyczne. Trzeba było niesłychanej naiwności rosyjskich machistów, aby dostrzec w tym coś, co by pozostawało w jakimkolwiek chociażby związku z „nowoczesnym przyrodoznawstwem” lub „nowoczesnym pozytywizmem”. Wszyscy zacytowani przez nas filozofowie – ten otwarcie, ów znowu wykrętnie – zastępują podstawową linię filozoficzną materializmu (od bytu do myślenia, od materii do wrażenia) przeciwną linią idealizmu. Negowanie przez nich materii – to z dawien dawna znane rozwiązanie zagadnień teo- riopoznawczych, polegające na negowaniu istnienia zewnętrznego obiektywnego źródła naszych wrażeń, obiektywnej rzeczywistości, odpowiadającej naszym wrażeniom. I na odwrót, uznanie tej linii filozoficznej, którą odrzucają idealiści i agnostycy, wyraża się w definicjach: materia jest tym, co działając na nasze narządy zmysłowe wytwarza wrażenie: materia jest obiektywną rzeczywistością, daną nam we wrażeniu, itp.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>