Category Socjologia

PERSONALISTYCZNE ZAANGAŻOWANIE

Personalizm Mouniera jest filozofią programowo zaangażowaną w najważniejsze konflikty społeczne naszej epoki. Ograniczenie się do kontemplacji struktur osobowego wszechświata byłoby – zdaniem Mouniera – zdradą przewodnich idei personalizmu, który wiąże ściśle myśl z działaniem:

czytaj więcej

WOLNOŚĆ I PERSONALIZACJA WARTOŚCI CZ. II

Pierwszy z nich rozwiązany jest przez Mouniera dość mgliście i wieloznacznie. Mounier oscyluje pomiędzy próbą przetłumaczenia postulatu wolności osoby na język jej biologicznych, ekonomicznych, społecznych i politycznych warunków, a spi- rytualizacją wolności osoby, uniezależnieniem jej od wolności konkretnych. Nie wystarczy – zdaniem Mouniera – bronić wolności w ogóle. Trzeba troszczyć się zarazem o Wolność i o wolności, Kiedy bowiem ludzie nie śnią już o katedrach, nie umieją budować pięknych mansard. Gdy brak im namiętnego umiłowania wolności, nie potrafią ustanawiać wolności konkretnych. „…Wolności konkretne są tylko szansami zaoferowanymi duchowi wolności.” Ów duch wolności okazuje się ostatecznie celem najważniejszym i autonomicznym. Jego owocem jest wolność duchowa. Natomiast „wolności konkretne nie są niezbędne do wykonywania wolności duchowej, która manifestuje w ten sposób, w chwilach wielkości, transcendent- ność wobec swych warunków faktycznych”.

czytaj więcej

Współczesne prace marksistowskie

Gdyby pojęcie materii nie było jednoznaczne, dyskusja nad tezą o materialności świata musiałaby stać się jałowa. Na podstawie tego, co powiedziano wyżej, staje się rzeczą zupełnie zrozumiałą, że ktoś, kto chce uzyskać odpowiedź na pytanie, co jakiś aptor rozumie przez materializm filozoficzny, poszukiwać musi w jego dziełach wyjaśnienia treści pojęcia materii. Od treści tego pojęcia, jak powiedzieliśmy, zależy sens podstawowej tezy materializmu.

czytaj więcej

CZŁOWIEK A SPOŁECZEŃSTWO

Jako jednostka w gatunku ludzkim, czyli jako byt, którego zasadą indywidualizacji jest materia i który dzięki temu jest zaledwie fragmentem fizycznego wszechświata, człowiek stanowi jedynie część społeczeństwa politycznego. Część podporządkowaną całości.

czytaj więcej

Rozróżnienie między indywidualnością a osobowością

Tak zróżnicowane pojęcia jednostki i osoby, wprowadzone w dziedzinę stosunków człowieka z państwem na płaszczyźnie zasad metafizycznych, zawierają rozwiązanie licznych zagadnień społecznych. Z jednej strony – i tym tłumaczy się czynnik strukturalny życia politycznego – jeśli wspólne dobro społeczeństwa nie jest tylko zwykłą sumą korzyści własnych wszystkich jednostek, nie jest ono również tylko dobrem własnym całości w oderwaniu, jest ono – jeśli można się tak wyrazić – dobrem wspólnym całości i części, a więc powinno ponownie być rozdzielone między te części, już nie tylko jako części, lecz jako przedmioty i osoby. Skądinąd – a to dotyczy celu życia politycznego – skoro doskonałość ziemska i doczesna zwierzęcia rozumnego urzeczywistnia się w społeczeństwie, lepszym z natury swej niż jednostka, to jednak przez samą swoją istotę społeczeństwo winno zabezpieczyć swoim członkom warunki sprawiedliwego życia moralnego, życia prawdziwie ludzkiego, a dążyć do dobra doczesnego, które jest jego bezpośrednim przedmiotem, szanując jednocześnie istotne podporządkowanie tego dobra dobru duchowemu i wiecznemu, do którego zmierza każda osoba ludzka

czytaj więcej

Rozumowanie Lenina w materializmie cz. III

Pomijając tu problem właściwej na gruncie materializmu dialektycznego definicji materii, która, jak sądzę, nie może się ograniczać do gnozeologicz- nej tylko charakterystyki!, widzimy wyraźnie, że po to, aby odpowiedzieć na pytanie, co to jest, według Lenina, materializm filozoficzny, co to znaczy, jego zdaniem, być materialistą w filozofii nie wystarczy szukać w jego tekście zdań o postaci definicji materii. By uzyskać odpowiedź na te pytania, konieczne jest podjęcie próby dostrzeżenia w Materializmie a Empiriokrytycyzmie rozmaitych wątków myślowych w nim zawartych, konieczne jest wyjście poza uproszczoną analizę tego dzieła.

czytaj więcej

PROBLEM INDYWIDUALNEJ ŚWIADOMOŚCI

Paradoksalność sformułowań Natorpa ulega może pod pewnym względem zmniejszeniu (choć pod innym może nawet jeszcze wzrasta), jeśli tylko zdamy sobie sprawę, że mówiąc o jaźni i odnoszącej się do niej treści, marburski filozof nie ma na myśli indywiduum i jego świadomości. Pod terminem świadomości (Bewusstsein) rozumie Natorp całość składającą się z jaźni, jej treści i specyficznego między nimi stosunku.

czytaj więcej

Mounierowski personalizm

Ów personalistyczny socjalizm pozostał wszakże pojęciem zbyt eliptycznym, aby można było uchwycić jego odrębność w konfrontacji z marksistowsko-leninowskim socjalizmem czy z koncepcjami społecznymi socjaldemokratów. Wiąże się to z niechęcią Mouniera do wszelkich prób petryfikacji personalizmu w zamknięty system polityczny. Sądził on, że stanowisko personalizmu wobec historii i losu człowieka może być punktem wyjścia dla różnych zaangażowań politycznych.

czytaj więcej

Analiza tekstu Materializm a Empiriokrytycyzm

Lecz analiza rezultatów poznania naukowego nie ogranicza się bynajmniej do tez, że istnieje niezależny od poznania, a dostępny mu przedmiot, że podstawą poznania jest kontakt zmysłowy z podmiotem. Prowadzi ona do szeregu wniosków wykraczających poza to, co da się opisać w kategoriach gnozeologicznych, na przykład do wniosków o czasoprzestrzennej formie wszelkich realnych zjawisk, do modyfikacji naszych poglądów na istotą owej formy czasoprzestrzennej itd.

czytaj więcej

ZASTOSOWANIA TEORII PARSONSA CZ. II

Do Parsonsistów w węższym sensie należą przede wszystkim Robert F. Bales i Edward A. Shils. Wspólnie z twórcą szkoły wydali oni w 1953 r. Working Papers in the Theory of Action, zawierające m. in. próbą sformułowania funkcjonalnej teorii osobowości, brakującej w pierwotnym wydaniu systemu, oraz funkcjonalnej teorii równowagi społecznej, rozwijającej założenia pierwotne.

czytaj więcej

Człowiek jest stworzony, aby przekraczać siebie

Drugi z tych nurtów zmierza do stopniowej uniwersalizacji grup ludzkich przez włączanie ich do coraz szerszych wspólnot, przygotowując jako cel końcowy wspólnotę ogólnoludzką. Równocześnie zmierza do coraz dalszego rozwoju osoby w świecie coraz bardziej ujarzmionym przez człowieka, przygotowując w przyszłości uniwersalną organizację rzeczy.

czytaj więcej

Materializm a Empiriokrytycyzm cz. II

Lenin, na przykład, expressis verbis mówi, że „uznanie obiektywnej prawidłowości przyrody i w przybliżeniu wiernego odbijania się tej prawidłowości w głowie ludzkiej jest materializmem” (Lenin, Dzieła, tom XIV, s. 175) albo że „Uznając niezależne od naszej świadomości istnienie obiektywnej rzeczywistości – to jest poruszającej się materii, materializm, siłą rzeczy, musi również uznawać obiektywną realność czasu i przestrzeni, co różni go przede wszystkim od kantyzmu…” (tamże, s. 198).

czytaj więcej

Słowa Piusa VII

„Gdzie jest twój Bóg, starcze? Ja mogę wszystko w Europie”. Hrabia Joseph de Rethel wspomina ciekawy dialog cesarza z papieżem, który miał miejsce w Fontaineblau: „Papież-Panie, twoje grzechy składam u nóg Ukrzyżowanego i pozostawiam Bogu troskę o ujęcie się za moją sprawą. – Napoleon – powiadasz, że jest Bóg? Czego się od Niego spodziewasz? Papież – że przyjdzie z pomocą Kościołowi i będzie go chronił do końca czasów, jak to przyrzekł. Napoleon – Ja jednak jestem niezadowolony tak z papieża, jak z Kościoła tego starodawnego Boga i może ustanowię moją własną religię państwową, której głową nie będzie namiestnik Chrystusa, tylko cesarz. Papież: przeceniasz swoją władzę. – Napoleon: ja mogę wszystko w Europie i potrafię także złamać upór starca, który zwie się następcą tego Boga i może ten nieugięty starzec umrzeć w moim więzieniu. – Papież: zapamiętaj, że wszyscy prześladowcy Kościoła upadli, Kościół jednak trwa dalej. Ty prześladujesz Kościół i trzymasz mnie w więzieniu, ja jednak żyję mimo mej choroby i cierpień. Żyję, ażeby ujrzeć jak ciebie dosięgnie ręka Wszechmogącego Boga, gdy się twa miara dopełni, podzielisz los prześladowców. – Napoleon: Twój Bóg miażdży tylko głupich, ale ty, papieżu, doznasz mojego gniewu na sobie”.

czytaj więcej

Filozofia materialistyczna

Ustosunkowanie się do wszystkich tych zarzutów stanowiło i zawsze stanowi dla zwolenników światopoglądu materialistycznego nader istotne zadanie. Wymaga to przede wszystkim wyraźnego sprecyzowania treści, jaką materializm wkłada w tezę o materialności świata.

czytaj więcej

Fałszywy sposób pojmowania zdobycia wolności

Ale nie należy ukrywać, że punkt, do którego w ten sposób doszliśmy w naszych refleksjach, jest dla bytu ludzkiego punktem decydującym. Drogo się tu płaci za najmniejszy błąd. Kapitalne, zabójcze dla społeczeństwa ludzkiego i dla duszy ludzkiej błędy przemieszane są w tym kłębowisku z kapitalnymi prawdami, związanymi z życiem duszy i społeczeństwa. Powinniśmy pracować na tyle, na ile jest to w naszej mocy, nad oddzieleniem tych prawd od błędów. Istnieje fałszywe zdobycie wolności, iluzoryczne i zabójcze. Istnieje prawdziwe zdobycie wolności, które jest dla człowieka prawdą i życiem.

czytaj więcej